Roselyn Mathews, chánh văn phòng của Lucifer Lighting tại San Antonio, lần đầu biết đến tranh của họa sĩ đa ngành Floria González tại phòng tranh JO-HS ở Mexico City vào năm ngoái. “Tác phẩm của cô ấy rất sống động, giàu biểu cảm và đầy cảm xúc,” Mathews nói.

Khi JO-HS tiếp tục trưng bày các tác phẩm của González trong năm nay, Mathews gần như ngay lập tức mua một bức tranh tông xanh có tên It’s not Sunday, but it’s Gloomy 2024 (cô từ chối tiết lộ mức giá).

“Tôi xem catalogue bản số và bị cuốn hút ngay lập tức. Rồi người chị đỡ đầu của tôi, cũng là cố vấn nghệ thuật Illa Gaunt, lại đăng chính tác phẩm đó lên Instagram. Tôi nghĩ, ‘Đúng là có một sự trùng hợp kỳ lạ ở đây.’”

Theo Khảo sát Toàn cầu về Sưu tập Nghệ thuật 2025 của Art Basel & UBS, trong giới sưu tập, những phụ nữ trẻ như Mathews đang có tầm ảnh hưởng lớn hơn bao giờ.

Báo cáo, dựa trên khảo sát 3.100 nhà sưu tập giàu có tại 10 thị trường toàn cầu, cho thấy dù nam giới thuộc Gen X và Baby Boomer vẫn chi nhiều tiền nhất trong nhóm tuổi của họ, thì phụ nữ thuộc Gen Z và Millennials lại chi nhiều tiền hơn các đồng nghiệp nam cùng thế hệ.

Trong năm 2024, phụ nữ Millennials bỏ ra trung bình 643.700 USD cho mỹ thuật, nghệ thuật trang trí và đồ cổ, so với mức 395.530 USD của nam giới cùng thế hệ. Khoảng cách ở Gen Z thậm chí còn lớn hơn: Phụ nữ chi trung bình 537.400 USD, so với 193.810 USD của nam giới.

Không chỉ bỏ ra nhiều tiền hơn, những phụ nữ trẻ này cũng có ưu tiên rất khác khi sưu tập. Khảo sát cho thấy, so với nam giới, phụ nữ mua nhiều tác phẩm của các họa sĩ ít tên tuổi hơn, chi nhiều tiền hơn cho họa sĩ nữ và sở hữu nhiều tác phẩm của phụ nữ hơn. Trung bình, họa sĩ nữ chiếm 49% bộ sưu tập của phụ nữ, so với 40% trong bộ sưu tập của nam giới.

Theo báo cáo, xu hướng này nhiều khả năng sẽ tăng tốc, khi trong những thập kỷ tới, phụ nữ sẽ nắm giữ một phần đáng kể trong khối tài sản khoảng 83.000 tỉ USD được chuyển giao từ thế hệ Baby Boomer sang vợ/chồng và các thế hệ thừa kế trẻ hơn. Dù vậy, đây mới chỉ là một báo cáo và cũng là nghiên cứu đầu tiên ghi nhận mức chi tiêu cao hơn của phụ nữ trẻ, nên vẫn cần thêm các nghiên cứu khác để củng cố kết luận này.

Mathews, người cũng tìm kiếm họa sĩ thông qua các chương trình lưu trú, hội chợ và Instagram, lớn lên trong môi trường nghệ thuật. Cha cô, Gilbert Mathews, nhà sáng lập Lucifer Lighting, và mẹ cô, Suzanne Mathews, đều là những nhà sưu tập lâu năm. Bản thân Mathews có bằng thạc sĩ từ Sotheby’s Institute of Art. Nhưng cô cho biết bạn bè nữ của mình cũng ngày càng quan tâm đến việc mua tác phẩm nghệ thuật. “Vài năm trước thì chưa hẳn,” cô nói. “Đã có một sự thay đổi.”

Dù trong những năm gần đây, các bảo tàng, triển lãm lớn và những phòng tranh tư nhân hàng đầu đã nỗ lực trưng bày thêm nhiều tác phẩm của các họa sĩ nữ, thì sự hiện diện của phụ nữ trên thị trường nghệ thuật, cũng như giá tác phẩm của họ, vẫn còn kém xa nam giới. Liệu sức mua và thói quen sưu tập của phụ nữ trẻ có thể tạo nên sự khác biệt không?

Khảo sát của Art Basel & UBS cho thấy trong năm 2024 và nửa đầu năm 2025, phụ nữ Gen Z dành 48% ngân sách cho tác phẩm của họa sĩ nữ, mức cao nhất trong mọi nhóm tuổi, trong khi nam giới cùng thế hệ là 42%. Với thế hệ Millennials, phụ nữ dành 47% chi tiêu cho họa sĩ nữ, so với 42% của nam giới.

Komal Shah, cựu lãnh đạo Yahoo và nhà hoạt động thiện nguyện, cho biết bà cùng chồng là Gaurav Garg đã sưu tập khoảng 300 tác phẩm của các họa sĩ nữ thuộc dòng hiện đại và đương đại. Bà nói rằng nhiều phụ nữ trẻ thường chia sẻ với bà rằng họ đang xây dựng các bộ sưu tập có số lượng tác phẩm của họa sĩ nữ ngang bằng, thậm chí nhiều hơn nam giới.

Năm 2023, Shah thành lập Making Their Mark Foundation (trước đây là Shah Garg Foundation) nhằm tôn vinh thành tựu của các họa sĩ nữ. Sau khi “phải lòng” những bức tranh trừu tượng khổ lớn của Laura Owens và Jacqueline Humphries tại Whitney Biennial năm 2014, bà quyết định bộ sưu tập cá nhân của mình sẽ chỉ tập trung vào họa sĩ nữ. “Tôi nhận ra rằng phụ nữ đang gặp quá nhiều bất lợi, từ cách nhìn nhận cho đến sự ghi nhận, và họ phải nỗ lực hơn đàn ông rất nhiều,” Shah nói.

Chi tiêu của các nhà sưu tập trẻ có thể đã góp phần thúc đẩy doanh số của họa sĩ nữ tại các hội chợ và phòng tranh. Theo Báo cáo Thị trường Nghệ thuật Toàn cầu 2025 của Art Basel và UBS, trong năm 2024, họa sĩ nữ chiếm 46% số họa sĩ được đại diện và 42% doanh số tại các phòng tranh thuộc thị trường sơ cấp, nơi tác phẩm được bán lần đầu. Con số này tăng từ 39% doanh số trong năm 2023. Năm 2018, họa sĩ nữ chỉ chiếm 36% số họa sĩ được đại diện và 32% doanh số.

Tuy nhiên, thị trường đấu giá mới là nơi các kiệt tác thường được mua đi bán lại, nơi giá cả được công khai và trở thành chuẩn tham chiếu cho thị trường. Helena Newman, chủ tịch mảng nghệ thuật ấn tượng và hiện đại của Sotheby’s, cho rằng phụ nữ trẻ rồi sẽ tác động đến phân khúc cao cấp nhất của thị trường này, trong bối cảnh tài sản đang được chuyển giao giữa các thế hệ.

Điều đó đặc biệt quan trọng, bởi tác phẩm của họa sĩ nữ xuất hiện tại đấu giá ít hơn nhiều và thường được bán với giá thấp hơn đáng kể so với tác phẩm của nam giới. Phải mất 11 năm mới có một họa sĩ nữ lập kỷ lục đấu giá mới, khi bức El sueño (La cama) của Frida Kahlo được bán với giá 54,7 triệu USD tại Sotheby’s vào tháng 11, vượt qua kỷ lục do Georgia O’Keeffe nắm giữ từ năm 2014 với Jimson Weed/White Flower No. 1, khi đó đạt 44,4 triệu USD.

“Thương vụ kỷ lục của Kahlo cho thấy khoảng cách giới vẫn còn rất lớn, bởi chúng tôi cũng vừa bán một tác phẩm của Gustav Klimt với giá 236,4 triệu USD,” Newman nói, cũng lưu ý thêm rằng sự chênh lệch này vẫn tồn tại, dù cả nam lẫn nữ khi tham gia đấu giá đều tìm kiếm những tác phẩm đỉnh cao của họa sĩ nữ với mức độ như nhau.

Theo dữ liệu Art.sy cung cấp cho Bloomberg, chỉ 11 trong số 500 tác phẩm đắt nhất được bán đấu giá giai đoạn 2015–2025 là của họa sĩ nữ, thuộc về chỉ sáu người: Frida Kahlo, Louise Bourgeois, Joan Mitchell, Leonora Carrington, Georgia O’Keeffe và Tamara de Lempicka. Tác phẩm đắt nhất, El sueño (La cama) của Kahlo, chỉ đứng thứ 70 trong danh sách này.

Dù vậy, vẫn có những tín hiệu tích cực cho vị thế và giá trị của các tác phẩm của họa sĩ nữ trên thị trường đấu giá. Theo Casey Lesser, giám tuyển trưởng của Art.sy, trong năm 2024 và 2025, tác phẩm của hơn 400 họa sĩ, đến từ hơn 100 quốc gia, đã xuất hiện tại các phiên đấu giá. “Đây là thực trạng chung trên toàn cầu,” bà nói.

Newman cũng chỉ ra những kỷ lục gần đây của các họa sĩ đương đại như Cecily Brown và các họa sĩ siêu thực quá cố Dorothea Tanning và Leonor Fini. “Chúng tôi chứng kiến ngày càng nhiều họa sĩ nữ, cả trong lịch sử lẫn đương đại, xuất hiện tại đấu giá và đạt mức giá cao kỷ lục mới,” bà cho biết.

Tháng 11 vừa qua, New York Times đưa tin Christie’s đã bán bức chân dung tự họa Me and My Parrots của Frida Kahlo trong một giao dịch riêng vào năm 2021 với giá hơn 100 triệu USD. Cố vấn nghệ thuật Megan Fox Kelly cho rằng việc các kiệt tác của họa sĩ nữ có giá cao hơn thông qua giao dịch riêng không phải là hiếm, nhưng bà tự hỏi liệu có tác phẩm nào của họa sĩ nữ có thể đạt mốc 100 triệu USD tại một cuộc đấu giá công khai không? “Tôi nghĩ điều đó hoàn toàn có thể xảy ra, và một tác phẩm của Kahlo chắc chắn có thể đạt mức giá đó,” Newman nói, nhấn mạnh nhu cầu rất lớn từ các tổ chức và nhà sưu tập tư nhân đối với tác phẩm của Kahlo, hiện phần lớn đang nằm trong bảo tàng hoặc tại Mexico, nơi việc xuất khẩu tác phẩm của bà bị cấm.

Theo Shah, vị thế và giá trị của tác phẩm do họa sĩ nữ sáng tác cần được nâng cao cả ở thị trường sơ cấp lẫn thứ cấp. Dù được khích lệ bởi sự nhiệt tình từ các nhà sưu tập nữ trẻ, bà cho rằng toàn bộ hệ sinh thái nghệ thuật vẫn cần chung tay hỗ trợ. “Nhiều triển lãm chất lượng của họa sĩ nữ sẽ khiến nhiều người quan tâm đến tác phẩm của họ hơn,” Shah nói. “Giám tuyển, giám đốc bảo tàng, nhà sưu tập, tất cả đều có vai trò quan trọng.”