Bắc Ninh, một trong những trung tâm công nghiệp công nghệ cao của Việt Nam, đang nổi lên như điểm đến quan trọng của dòng vốn đầu tư bán dẫn, đồng thời phải đối mặt với bài toán thiếu hụt lao động kỹ thuật quy mô lớn.

Theo ước tính của các tổ chức quốc tế, đến năm 2030, ngành bán dẫn toàn cầu có thể thiếu khoảng 1 triệu lao động kỹ thuật, chủ yếu ở các khâu đóng gói, kiểm định và vận hành dây chuyền. Tại Việt Nam, để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển ngành, nhu cầu đào tạo mỗi năm vào khoảng 10.000 kỹ sư chuyên ngành, song nguồn cung hiện tại mới chỉ đáp ứng một phần.

Riêng tại Bắc Ninh, địa phương tập trung nhiều dự án FDI lớn trong lĩnh vực điện tử và bán dẫn, áp lực nhân lực càng rõ nét. Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh cho biết hiện có khoảng 50 dự án liên quan đến bán dẫn đang hoạt động. Trong năm 2025, nhu cầu lao động của lĩnh vực này tại Bắc Ninh ước khoảng 10.000 người và dự kiến tiếp tục tăng trong các năm tiếp theo.

Một số dự án quy mô lớn đã ghi nhận tình trạng thiếu hụt nhân lực ngay từ giai đoạn đầu vận hành. Nhà máy sản xuất, lắp ráp và thử nghiệm vật liệu, thiết bị bán dẫn của Amkor dự kiến cần khoảng 2.300 lao động kỹ thuật chuyên ngành trong năm 2025. Theo ông Gernot Fattinger, Phó Chủ tịch phụ trách công nghệ của Qorvo, Bắc Ninh đáp ứng tốt các điều kiện về hạ tầng cho phát triển bán dẫn, nhưng nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn là yếu tố then chốt quyết định khả năng mở rộng đầu tư. Hiện địa phương mới chỉ đáp ứng được khoảng một nửa nhu cầu lao động của các doanh nghiệp trong ngành.

Số liệu từ Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Bắc Ninh cho thấy chỉ khoảng 12 đến 15% lao động kỹ thuật tại các doanh nghiệp FDI có trình độ cao đẳng hoặc đại học đúng chuyên ngành, trong khi nhu cầu dự báo sẽ tăng gấp đôi trong giai đoạn 2025 đến 2030. Khoảng cách cung cầu này đang tạo áp lực lớn lên chiến lược phát triển ngành công nghiệp công nghệ cao của địa phương.

Trước thực trạng đó, Bắc Ninh đã ban hành các chính sách đào tạo nhân lực chuyên sâu cho ngành bán dẫn và công nghiệp số. Tháng 12 vừa qua, HĐND tỉnh thông qua nghị quyết hỗ trợ đào tạo nhân lực cho các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghiệp số giai đoạn 2025 đến 2030. Chính sách này bao gồm hỗ trợ chi phí học tập, đào tạo lại lao động, đào tạo ở nước ngoài, nâng cao năng lực giảng viên và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong giáo dục.

Song song với đó, tỉnh thúc đẩy mô hình liên kết giữa chính quyền, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình, tiếp nhận thực tập và tuyển dụng sau đào tạo. Các trường nghề và cao đẳng tại Bắc Ninh cũng đang điều chỉnh chương trình theo hướng tăng thực hành, đào tạo theo đơn đặt hàng và gắn chặt với nhu cầu của nhà máy sản xuất.

Giới phân tích nhận định, nếu giải quyết được bài toán nhân lực, Bắc Ninh không chỉ củng cố vai trò trung tâm công nghiệp công nghệ cao của Việt Nam mà còn có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, lĩnh vực được coi là trụ cột của nền kinh tế số trong thập kỷ tới.