Sau khi vượt qua cú sốc từ loạt thuế quan do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt hồi năm ngoái, thị trường chứng khoán châu Á đang đứng trước một bước ngoặt mới. Nguyên nhân là Tòa án Tối cao Mỹ chuẩn bị đưa ra phán quyết, có thể sớm nhất vào ngày thứ Sáu, về tính hợp pháp của các biện pháp này.

Trong bối cảnh đó, chỉ số MSCI châu Á Thái Bình Dương có khởi đầu khá tích cực khi tăng khoảng 3% từ đầu năm 2026 đến nay. Ngược lại, các đồng tiền châu Á lại mở đầu năm không mấy thuận lợi, khi chỉ số Bloomberg Asia Dollar giảm khoảng 0,1%.

Nếu tòa án cao nhất của Mỹ xác định các mức thuế quan của ông Trump là trái pháp luật, nhiều khoản thuế có thể bị đảo ngược. Khi đó, chính phủ Mỹ sẽ phải hoàn trả số tiền lên đến hàng chục tỉ USD. Kịch bản này sẽ giúp giảm áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhờ vậy, khả năng dự báo lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất khẩu được cải thiện, đồng thời tâm lý chấp nhận rủi ro trên khắp châu Á cũng được củng cố.

Diễn biến này có thể trở thành chất xúc tác tích cực cho thị trường chứng khoán châu Á, đặc biệt là các doanh nghiệp có tỉ trọng doanh thu lớn từ Mỹ. Bên cạnh đó, các đồng tiền trong khu vực cũng sẽ nhận được sự hỗ trợ. Tuy nhiên, rủi ro dài hạn vẫn tồn tại, bởi Nhà Trắng có thể tìm cách tái áp đặt các biện pháp tương tự dựa trên những cơ sở pháp lý khác.

“Một sự đảo chiều như vậy sẽ tạo ra tác động tích cực ở mức vừa phải đối với các thị trường mới nổi tại châu Á, do khu vực này có mức độ gắn kết lớn với ngành sản xuất hàng tiêu dùng,” ông Cameron Chui, chiến lược gia cổ phiếu tại JPMorgan Private Bank, nhận định. “Những nước chịu mức thuế cao nhất như Trung Quốc và Ấn Độ nhiều khả năng sẽ hưởng lợi nhiều hơn so với các nước có mức thuế thấp hơn như Nhật Bản và Hàn Quốc.”

Trong bối cảnh đó, một số nhóm ngành được đánh giá là đáng chú ý.

Ô tô và linh kiện

Chính phủ Mỹ đã hạ thuế nhập khẩu ô tô từ Nhật Bản xuống còn 15% vào tháng 9, so với mức 27,5% trước đó. Nếu Mỹ tiếp tục đảo ngược hoặc nới lỏng các biện pháp thuế quan, khả năng dự báo đơn hàng của các hãng xe Nhật Bản và Hàn Quốc sẽ được cải thiện. Điều này cũng giúp quá trình đàm phán giá với khách hàng tại Mỹ trở nên ổn định hơn.

Trong năm ngoái, những lo ngại liên quan đến thuế quan đã kìm hãm đà tăng của cổ phiếu ô tô Nhật Bản. Chỉ số Topix Transportation Equipment vì vậy chỉ tăng 8%, thấp hơn nhiều so với mức tăng 22% của toàn thị trường. Việc hạ thuế càng trở nên quan trọng khi ngành này đang đối mặt với những rủi ro mới xuất phát từ căng thẳng giữa Trung Quốc và Nhật Bản.

“Một số hãng xe Nhật Bản hiện bị đánh giá là gặp khó khăn do chưa xây dựng được hệ thống sản xuất đủ vững chắc ngay tại Mỹ,” ông Hiroshi Matsumoto, giám đốc quản lý danh mục khách hàng cấp cao tại Pictet Asset Management Japan, cho biết. “Những cổ phiếu này có thể sẽ có thêm dư địa để cải thiện.”

Nhà cung ứng cho Tesla và Apple

Tại Trung Quốc, cổ phiếu của các nhà cung ứng cho Tesla vẫn đặc biệt nhạy cảm trước mọi diễn biến liên quan đến thuế quan.

Những doanh nghiệp đáng chú ý bao gồm Zhejiang Tion Vanly Tech và Shenzhen Everwin Precision Technology. Bên cạnh đó, Contemporary Amperex Technology Co. Ltd. (CATL), doanh nghiệp dẫn đầu trong lĩnh vực pin, đang cung cấp pin xe điện cho Tesla. Hiện khoảng 18% doanh thu của LG Energy Solution đến từ Tesla, trong khi tỉ lệ này tại CATL vào khoảng 15%.

Đối với Apple, hãng cho biết đang mở rộng hoạt động sản xuất iPhone tại Ấn Độ nhằm giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc đối với các mẫu máy xuất khẩu sang Mỹ. Kế hoạch này bao gồm việc xây dựng một trung tâm sản xuất mới do Hon Hai Precision Industry của Đài Loan, thường được biết đến với tên Foxconn, vận hành.

“Đối với các công ty công nghệ Hàn Quốc và các nhà cung ứng liên quan đến Apple, tác động tích cực thể hiện rõ ràng hơn,” ông Jung In Yun, CEO của Fibonacci Asset Management Global, nhận định. “Việc rủi ro thuế quan giảm xuống sẽ hỗ trợ nhu cầu tiêu dùng tại Mỹ và cải thiện khả năng chuyển chi phí, từ đó tác động trực tiếp đến đà tăng lợi nhuận trong ngắn hạn. Trong trường hợp thị trường chùn bước do các chi tiết triển khai hoặc phản ứng tiêu cực, tôi xem đây là cơ hội để gia tăng tỉ trọng, thay vì chỉ đứng ngoài quan sát.”

Giày thể thao, may mặc, găng tay Malaysia

Trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, nhiều doanh nghiệp may mặc và giày dép đã chuyển hoạt động sản xuất ra khỏi Trung Quốc nhằm né tránh thuế quan. Tuy nhiên, khi ông Trump mở rộng các biện pháp áp thuế, trong đó có mức thuế lên tới 46% đối với hàng hóa từ Việt Nam vào thời điểm đó, cổ phiếu của các nhà cung ứng cho Nike và Lululemon Athletica đã nhanh chóng sụt giảm mạnh.

Hiện nay, Stella và Yue Yuen Industrial, hai doanh nghiệp niêm yết tại Hong Kong, đang nằm trong nhóm các nhà cung ứng chủ chốt của Nike. Diễn biến thuế quan vì vậy tiếp tục có ảnh hưởng đáng kể đến triển vọng của các doanh nghiệp này.

“Các doanh nghiệp may mặc như Pearl Global của Ấn Độ, vốn có mức độ tiếp xúc cao hơn với thị trường Mỹ, cũng có thể được hưởng lợi,” ông Hironori Akizawa, giám đốc đầu tư tại Tokio Marine Asset Management International, nhận định. “Tuy nhiên, trong bối cảnh các ngành sản xuất tại Trung Quốc và Ấn Độ đang chịu mức thuế cao, vẫn chưa rõ liệu điều này có dẫn tới một sự phục hồi mang tính nền tảng hay không.”

Tại Malaysia, ngành sản xuất găng tay cao su là một trường hợp đáng chú ý. Các doanh nghiệp như Top Glove và Hartalega đang hưởng lợi trực tiếp từ các mức thuế áp lên găng tay sản xuất tại Trung Quốc. Cổ phiếu của những công ty này đã tăng vọt trong tháng Tư, khi ông Trump nâng thuế đối với hàng hóa Trung Quốc lên mức 125%.

Dược phẩm, thiết bị y tế, đồ nội thất

Cổ phiếu các doanh nghiệp dược phẩm châu Á đã giảm mạnh trong tháng Tư sau khi ông Trump cảnh báo về khả năng áp mức thuế lớn đối với dược phẩm. Tuy nhiên, Mỹ đã miễn trừ các khoản thuế này vào năm 2025, khiến toàn ngành nhìn chung ít chịu tác động, bất kể thuế quan có được duy trì hay không. Hiện nay, xuất khẩu y tế của Trung Quốc sang Mỹ chủ yếu tập trung vào thuốc gốc và thiết bị y tế.

“Chúng tôi nhận thấy tác động trực tiếp từ thuế quan đối với ngành dược phẩm là khá hạn chế,” bà Rebecca Liang, chuyên gia phân tích cấp cao tại Bernstein, cho biết. Theo bà, xuất khẩu chỉ chiếm một phần nhỏ trong hoạt động kinh doanh của nhiều tập đoàn dược lớn tại Trung Quốc, với tỉ lệ dưới 5% đối với phần lớn doanh nghiệp.

Dù vậy, một số công ty vẫn phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ. SK Biopharmaceuticals hiện tạo ra hơn 80% doanh thu hằng năm từ Mỹ. Trong khi đó, Aurobindo Pharma và Sun Pharmaceutical Industries của Ấn Độ lần lượt đạt hơn 40% và 30% doanh thu từ thị trường này trong năm 2025. Tại Trung Quốc, các doanh nghiệp xuất khẩu lớn trong lĩnh vực dược phẩm bao gồm Sinopharm, Jiangsu Hengrui Pharmaceuticals và CSPC Pharmaceutical.

Các nhà sản xuất thiết bị y tế từng chịu tác động từ thuế quan trong quá khứ. Theo chuyên gia phân tích Cui Cui của Jefferies, các doanh nghiệp công nghệ y tế Trung Quốc như Shenzhen Mindray Bio Medical Electronics và Shanghai United Imaging Healthcare hiện có khoảng 6% đến 7% doanh thu đến từ thị trường Mỹ. Việc dỡ bỏ thuế quan vì vậy có thể cải thiện triển vọng của nhóm doanh nghiệp này.

Bên cạnh đó, ngành nội thất cũng đang thu hút sự chú ý của nhà đầu tư. Đối với Man Wah, doanh nghiệp niêm yết tại Hong Kong, thị trường Bắc Mỹ chiếm khoảng 26% doanh thu hằng năm. Tương tự, Nitori và Ryohin Keikaku của Nhật Bản cũng tạo ra tỉ trọng doanh số đáng kể từ các thị trường nước ngoài.

Tiền tệ châu Á

Một phán quyết của tòa án cho rằng ông Trump đã vượt quá thẩm quyền khi áp dụng thuế quan trên diện rộng có thể kích hoạt đà tăng ngắn hạn của các đồng tiền châu Á. Tuy nhiên, mức tăng này nhiều khả năng sẽ khá hạn chế khi nhà đầu tư cân nhắc khả năng chính quyền Mỹ theo đuổi các biện pháp thuế quan thay thế.

“Nếu thuế quan của Mỹ không được coi là hợp pháp, điều này sẽ hỗ trợ các đồng tiền châu Á,” ông Christopher Wong, chiến lược gia ngoại hối tại Oversea Chinese Banking, nhận định. Tuy nhiên, ông cho rằng thị trường vẫn kỳ vọng chính quyền Mỹ sẽ tìm ra những cách khác để đạt được mục tiêu của họ, dù quá trình này có thể mất nhiều thời gian.

Một số chiến lược gia cảnh báo rằng Mỹ có thể chuyển sang áp dụng thuế quan theo ngành, nhắm trực tiếp vào các nền kinh tế châu Á. Vì vậy, ngay cả khi phán quyết bất lợi cho thuế quan gây áp lực giảm lên đồng USD, sự bất định kéo dài nhiều khả năng vẫn sẽ kìm hãm đà tăng của các đồng tiền châu Á so với đồng bạc xanh.

“Tôi cho rằng những lực cản rõ ràng đối với các nền kinh tế châu Á sẽ được gỡ bỏ phần nào, nhưng rủi ro từ các loại thuế theo ngành vẫn còn đó,” ông Philip McNicholas, chiến lược gia nợ chính phủ châu Á tại Robeco ở Singapore, cho biết.

Ông nói thêm rằng dù vẫn chưa rõ ông Trump sẽ tìm cách duy trì các biện pháp thuế quan như thế nào, nguy cơ thất thu ngân sách từ thuế, các gói kích thích tài khóa dự kiến của Mỹ trong năm nay và sự suy giảm niềm tin vào các thể chế có thể tạo ra một bối cảnh kém thuận lợi hơn cho đồng USD.

— Với sự hỗ trợ của Momoka Yokoyama và Abhishek Vishnoi